Kariyer sınavları

Seni neden işe alalım? Mülakatlara katılmış olanlar bilirler. Yazımızın başlığı olan 'Seni neden işe alalım?' sorusu birçok mülakatta farklı şekillerde gündeme gelir. Hatta mülakatın kendisi bu soru etrafında kurulmuş gibidir. Mülakata gelen aday, bu soruyla mülakatı yapan kişi tarafından test edilir. Tecrübeleri dinlenir, bazen farklı sorularla iş yaşamındaki deneyimlerine yaklaşımı anlaşılmaya çalışır.

Bazen bu soru direkt olarak da sorulabilir. Hafif esprili bir şekilde de bu sorunun sorulduğu ve adaydan cevap beklendiği de olur. Bazı adaylar bu soruya hazırlanırlar ve etkileyici bir cevap vermek isterler. Açıkçası bana da -bu soruya nasıl cevap verelim- diye danışıldığı da oluyor. Bir mülakatın temel amacı bu sorunun etrafında döndüğü için bu aşamada ne ölçülmek istendiğini ve nasıl cevap verilebileceğini üç adımda anlatalım:

DÜŞÜNME KAPASİTESİ

Bir mülakatın asıl amacı geldiğiniz organizasyona nasıl katkı vereceğinizi anlamaktır. Bunun için o ana kadar olan deneyimlerinizin, karakter özelliklerinizin, profesyonel alışkanlıklarınızın o iş yerinde etki bırakıp bırakmayacağı anlaşılmak istenir. Bunlardan en önemlisi de düşünme kapasitesidir. Bir durum ve sorunla karşılaştığınızda alternatif bakış açıları üretip, farklı şekilde durumu ele almaya düşünme kapasitesi diyebiliriz. Yaratıcılık, problem çözme ve beraberinde etki bırakma üzerine kurulu bu yetkinlik bol deneyimle, bol okumayla ve bol profesyonel ilişkiyle güçlenir. Her durum kendine özeldir ve kendine has düşünme şekilleri ister. Bunun farkında olup, buna göre farklı düşünme şekli üretmek profesyonel anlamda mülakatlarda da anlaşılmak istenen en önemli yetkinliktir.

KÜLTÜREL UYUM

İş yerinde insanların ilişkilerini düzenleyen yazılı ya da yazılı olmayan kurallar vardır. Bu bazen bir prosedür olarak ortaya çıkar, bazen de insanların davranışlarında gözlemlenir. Örneğin, toplantılarda insanların birbirine nasıl yaklaşacakları bir yerde yazmayabilir ancak çalışanlar deneyimlerle bu normları oluşturmuşlardır.

Organizasyonel davranış bilimlerinde buna işyerindeki kültür unsurları denir; çalışanlar bunu birbirlerinden gözlemleyerek öğrenirler ve davranışlarını düzenlerler. Mülakatı yapan kişi de mülakatlarda adayların bu normlara uyup uymayacaklarını sorularla anlamaya çalışır.

PROFESYONEL DURUŞ

Profesyonellik yaklaşımını anlamanın birden fazla yolu var. Mülakata zamanında gelme, kültür kodlarına göre giyim tarzı ve özen, mülakatta kullanılan sözcüklerin özenle seçimi; yerinde jargon kullanma gibi inisiyatifler profesyonel duruş için karşı tarafa ipucu verir. Ötesinde mülakat sorularına verilen net ve sade cevaplar, karşı tarafın ne istediğini kıvrak şekilde anlayıp organize şekilde ifade etmek; cümleleri yorucu ve uzun şekilde değil ama akıcı ve birbirine bağlayan şekilde kurmak da mülakatın sonuçlarını olumlu yönde değiştirir. 'Seni neden işe alalım?' sorusunun cevabı sizin de göreceğiniz üzere çok boyutludur. En önemli yetkinliğin tekrar altı çizilecek olursa o da düşünme çeşitliliği ve kapasitesidir. Bununla beraber insani özellikler ve bunu profesyonel duruşla renklendirme işi mülakat açısından önemli. Mülakatlara teknik olarak hazırlanılabilir ancak bir çalışanın profesyonel gelişimi her aşamada devam ettiği için aslında her deneyim bir hazırlıktır. Mülakat ise bunu etkin bir şekilde karşı tarafa aktarabilmektir.