Türkiye'nin lezzet mirası dünya sahnesinde

Türkiye, gastronomi şehirleri ve coğrafi işaretli ürünleriyle yerel mutfak kültürünü korurken, şehirlere uluslararası tanınırlık kazandırıyor. Bu tesciller, hem gastronomi turizmini güçlendiriyor hem de yerel üreticiden mutfağa uzanan ekonomik ve kültürel değeri artırıyor. Anadolu'nun binlerce yıllık mutfak geleneğini yansıtan bu ürünler yalnızca lezzetleriyle değil, kökenleri ve hikayeleriyle de turistlerin ilgisini çekiyor.

Türkiye, coğrafi işaretli ürün sayısında dünyada ikinci sıraya yükselirken, Türkiye'nin zengin yöresel lezzetleri AB kapsamında uluslararası düzeyde korunmaya devam ediyor. 2025 yılının ikinci yarısında art arda tescil alan Türk coğrafi işaretli ürünlerle birlikte, AB'de tescilli ürün sayısı 40'ı aştı, yeni başvurularla bu sayının hedeflenen 60'a kadar çıkması planlanıyor. AB tescili; bu ürünlerin yalnızca Türkiye'de değil, Avrupa pazarında da isim koruması ve yasal haklarla korunmasını sağlıyor. Türkiye'de 2025'te 125 yeni coğrafi işaret tescili yapıldı. Türk Patent verilerine göre şubat itibarıyla Türkiye'de toplam tescilli coğrafi işaret sayısı bin 819'a ulaşırken 841 başvurunun tescil işlemleri devam ediyor.

UNESCO 'GASTRONOMİ ŞEHRİ' ÜNVANLI ŞEHİRLER

Türkiye'nin köklü mutfak kültürü, UNESCO tarafından da tescillendi. Gaziantep, Hatay ve Afyonkarahisar hem yöresel lezzetleriyle hem de gastronomi alanındaki sürdürülebilir uygulamalarıyla UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı'nda yer alıyor.

1. GAZİANTEP (2015 - GASTRONOMİ ŞEHRİ)

Gaziantep, 2015 yılında UNESCO tarafından Türkiye'nin ilk gastronomi şehri olarak ilan edildi. Şehrin zengin mutfağı; baklava, beyran çorbası, yuvalama, Ali Nazik kebabı ve Antep fıstığı gibi özgün lezzetlerle dünya çapında tanınıyor.

2. HATAY (2017 - GASTRONOMİ ŞEHRİ)

2017 yılında UNESCO Gastronomi Şehri ünvanını kazanan Hatay, zengin tarihsel geçmişi ve çok kültürlü yapısıyla öne çıkıyor. Arap, Türk, Ermeni ve Hristiyan mutfaklarının birleşimiyle şekillenen Hatay mutfağı, Orta Doğu ve Akdeniz'in en nadide tatlarını bir araya getiriyor. Humus, tepsi kebabı, oruk, zeytin salatası ve künefe gibi birçok lezzet bu topraklarda doğuyor. Baharat kullanımı yoğun olan mutfakta, doğal malzemeler ön planda tutuluyor.

3. AFYONKARAHİSAR (2019 - GASTRONOMİ ŞEHRİ)

Afyonkarahisar, 2019 yılında gastronomi alanında UNESCO tarafından tescillendi. Şehir, özellikle Afyon kaymağı, sucuk, lokum ve keşkek gibi geleneksel ürünlerle dikkat çekiyor.

Ayrıca UNESCO Türkiye Milli Komisyonu 'Yaratıcı Şehirler Ulusal Listesi'nde aday şehirler Adana, Balıkesir, Diyarbakır, Kayseri, Konya, Nevşehir, Tokat ve Erzurum'da bulunuyor.

TÜRKİYE'NİN AB TESCİLLİ COĞRAFİ İŞARETLİ LEZZETLERİ

1.Afyon Pastırması

2.Afyon Sucuğu

3.Antakya Künefesi

4.Araban Sarımsağı

5.Ayaş Domatesi

6.Aydın Çam Fıstığı

7.Aydın İnciri

8.Aydın Kestanesi

9.Aydın Memecik Zeytinyağı

10.Bingöl Balı

11.Bayramiç Beyazı (Nektarin)

12. Bursa Kestane Şekeri

13.Bursa Şeftalisi

14.Bursa Siyah İnciri

15.Çağlayancerit Cevizi

16.Edremit Körfezi Yeşil Çizik Zeytini

17.Edremit Zeytinyağı

18.Erzincan Tulum Peyniri

19.Ezine Peyniri

20.Gaziantep Baklavası

21.Gaziantep Fıstık Ezmesi

22.Gaziantep Lahmacunu

23.Gaziantep Menengiç

Kahvesi

24.Gemlik Zeytini

25.Giresun Tombul Fındığı

26.Hatay Kaytaz Böreği

27.Hüyük Çileği

28.İpsala Pirinci

29.Kırkağaç Kavunu

30.Malatya Kayısısı

31.Maraş Çöreği (Maraş çöreği/çöreği çeşidi)

32.Maraş Tarhanası

33.Manisa Mesir Macunu

34.Milas Yağlı Zeytini

35.Milas Zeytinyağı

36.Mut Zeytinyağı

37.Osmaniye Yer Fıstığı

38.Söke Pamuğu

39.Suruç Narı

40.Taşköprü Sarımsağı

41.Safranbolu Safranı

42.Silifke Yoğurdu

(Kaynak: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı)